ხაჭაპური

ხაჭაპური ერთი კერძი არ არის — ეს ყველიანი პურების მთელი ოჯახია და ყოველ კუთხეს თავისი ვერსია აქვს. ის, რასაც უცხოელები „ქართულ ყველის ნავს“ ეძახიან, სინამდვილეში აჭარულია — შავი ზღვის სანაპიროდან. თბილისში უფრო ხშირად მრგვალ იმერულს ან ორმაგყველიან მეგრულს მიირთმევენ.

ისტორია და ტრადიცია

ხაჭაპური ქართულ წერილობით წყაროებზე ძველია — პური და ყველი კავკასიაში დამკვიდრებული მიწათმოქმედების ორი საყრდენი იყო. ყოველმა კუთხემ თავისი ვერსია ადგილობრივი პროდუქტიდან გამოზარდა: აჭარაში კვერცხი და კარაქი, სამეგრელოში სულგუნი, იმერეთში იმერული ყველი, მთაში კი ყველის ნაცვლად ლობიო — ლობიანი.

როგორ მიირთვათ ქართულად

აჭარული: ჩანგლით აურიეთ გული და კარაქი ცხელ ყველში, მოტეხეთ ნავის კიდე და ამოაწებეთ. იმერული და მეგრული: დაჭერით სამკუთხედებად, როგორც პიცა, და ხელით მიირთვით. ხაჭაპური მხოლოდ ცხელია გემრიელი — ყველი სწრაფად სქელდება. თან უხდება მშრალი რქაწითელი.

რეგიონული ვარიაციები

• აჭარული — ცნობილი „ნავი“ — თვალის ფორმის პური კვერცხით, ყველითა და კარაქით. ძალიან მკვებავია: ერთი ორ ადამიანს ჰყოფნის.
• იმერული — მრგვალი, დახურული, იმერული ყველით — ყოველდღიური ვერსია.
• მეგრული — ორმაგი ყველი: შიგნით და ზემოდანაც გამდნარი სულგუნი.
• ოსური (ხაბიზგინა) — კარტოფილითა და ყველით — გავრცელებულია ყაზბეგსა და ქართლში.
• გურული — ნახევარმთვარისებრი, მოხარშული კვერცხითა და ყველით — ტრადიციულად საშობაო.
• ფენოვანი — ფენოვანი ცომის კვადრატული ვერსია — სწრაფი საუზმე თბილისში.
• ლობიანი — ყველის ნაცვლად ლობიოს პიურე — საუკეთესო რაჭაში.

სად დააგემოვნოთ საუკეთესო

• აჭარული — საუკეთესო ბათუმსა და აჭარაში
• იმერული — ქუთაისის ან იმერეთის ნებისმიერი საცხობი
• მეგრული — ზუგდიდი და სამეგრელო
• „რეტრო“ (თბილისი) — მრავალფეროვანი და სტაბილური ხარისხი
• Culinarium Khasheria (თბილისი) — თანამედროვე ინტერპრეტაცია
• ნებისმიერი სოფლის საცხობი გზაში — ადგილობრივები საუკეთესოს გაჩვენებენ

ხშირად დასმული კითხვები